overlay

Aşı Türleri

Aşıların hazırlanmasında kullanılan antijenlerin sınıflandırılmasına dayanılarak isimlendirilen pek çok aşı tipi vardır.

Canlı Atenüe Aşılar

• Canlı aşılar hastalığa neden olan yaban virüsün ya da bakterinin laboratuvar koşullarında zayıflatılmasıyla elde edilir.

• Bu şekilde elde edilen aşıdaki mikroorganizma çoğalma ve bağışıklık yanıtı oluşturma yeteneğine sahiptir.

• Hastalık yapıcı özellikleri ise zayıflatılmıştır.

• Canlı aşılar, gebelere ve bağışıklık sistemi zayıflamış ya da baskılanmış kişilere uygulanmamalıdır.

• Canlı aşı örnekleri; sarı humma, rotavirus aşısı, BCG, oral polio aşısı (OPA), kızamık kızamıkçık kabakulak (KKK) ve suçiçeği aşılarıdır.

İnaktif Aşılar

1. Toksoid Aşılar

• Toksini olan mikroorganizmaların toksinlerinin yapısı değiştirilerek toksik özellikleri yok edilmiş,bağışıklık yanıtı oluşturacak özellikleri korunmuş halini içerir.

• Difteri ve tetanos aşıları toksoid aşılardır.

2. Tam Hücre Aşıları

• Bir mikroorganizmanın tamamını öldürülmüş halde içeren aşılardır.

• Kültür ortamında üretilen mikroorganizmanın ısı ya da kimyasal yöntemler kullanılarak öldürülmesiyle elde edilir.

• Hepatit A aşısı ve inaktif polio aşısı bunun örnekleridir.

3. Fraksiyone Aşılar

• Mikroorganizmanın inaktivasyonu sonrasında belirli kısımları içeren aşılardır.

3.1. Protein Bazlı Aşılar

• Bakteri veya virüsün saflaştırılmış ya da rekombinant teknoloji ile elde edilmiş protein yapılarının kullanıldığı aşılardır.

3.1.1. Split Aşılar:

Mikroorganizmanın parçalandıktan sonra bir kısmını içeren aşılardır.

İnaktif grip aşısı split aşıdır.

3.1.2. Subunit Aşılar

• Mikroorganizmanın belli antijenik kısımlarını içerir.

Hepatit B aşısı, asellüler boğmaca aşısı subunit aşılardır.

3.2. Genetik Bilgi İçermeyen Yapısal Aşılar

Virüsün tüm kapsidini içeren ancak enzim veya nükleik asitlerini içermeyen aşılardır.

Örneğin HPV aşısı.

3.3. Polisakkarid Bazlı Aşılar

• Bakterinin yüzey kapsülünü oluşturan uzun şeker molekülleri zincirlerinden oluşan aşılardır.

3.3.1. Saf Polisakkarid Aşılar

• Pnömokok aşısı, meningokok aşısı bunun örnekleridir.

3.3.2. Konjuge Polisakkarid Aşılar

Konjuge pnömokok aşısı, konjuge meningokok aşısı, Hib aşısı bunun örnekleridir.

mRNA ve DNA İçeren Aşılar

mRNA Aşıları; Hedeflenen mikroorganizmanın antikor oluşturan antijenik yapısının mRNA’sını içeren aşılardır.

(COMIRNATY- Pfizer Biontech mRNA aşısı, Moderna mRNA aşısı gibi)

DNA Aşıları; Hedeflenen mikroorganizmanın antikor oluşturan antijenik yapısının DNA’sını içeren aşılardır.

Vektör Aşıları

• Modifiye edilmiş virüslere, hedeflenen mikroorganizmanın antikor oluşturan antijenik yapısının genetik bilgisinin eklenmesi ile oluşturulan aşılardır. (Sputnik-V, ZEBOV, AZD1222)


* COVID-19 aşıları için bakınız “COVID-19 Aşısı Çeşitleri”