overlay

Aşı Türleri

Aşıların hazırlanmasında kullanılan antijenlerin sınıflandırılmasına dayanılarak isimlendirilen pek çok aşı tipi vardır.

Canlı Atenüe Aşılar

 •Canlı aşılar hastalığa neden olan yaban virüsün ya da bakterinin laboratuvar koşullarında zayıflatılmasıyla elde edilir.
Bu şekilde elde edilen aşıdaki mikroorganizma çoğalma ve bağışıklık yanıtı oluşturma yeteneğine sahiptir.
Hastalık yapıcı özellikleri ise zayıflatılmıştır.
Canlı aşılar, gebelere ve bağışıklık sistemi zayıflamış ya da baskılanmış kişilere uygulanmamalıdır.
Canlı aşı örnekleri; sarı humma, rotavirus aşısı, BCG, oral polio aşısı (OPA), kızamık kızamıkçık kabakulak (KKK) ve suçiçeği aşılarıdır.
İnaktif Aşılar
 
1. Toksoid Aşılar
Toksini olan mikroorganizmaların toksinlerinin yapısı değiştirilerek toksik özellikleri yok edilmiş, bağışıklık yanıtı oluşturacak özellikleri korunmuş halini içerir.
Difteri ve tetanos aşıları toksoid aşılardır.

2. Tam Hücre Aşıları
Bir mikroorganizmanın tamamını öldürülmüş halde içeren aşılardır.
Kültür ortamında üretilen mikroorganizmanın ısı ya da kimyasal yöntemler kullanılarak öldürülmesiyle elde edilir.
Hepatit A aşısı ve inaktif polio aşısı bunun örnekleridir.

3. Fraksiyone Aşılar

• Mikroorganizmanın inaktivasyonu sonrasında belirli kısımları içeren aşılardır.

3.1. Protein Bazlı Aşılar

• Bakteri veya virüsün saflaştırılmış ya da rekombinant teknoloji ile elde edilmiş protein yapılarının kullanıldığı aşılardır.

3.1.1. Split Aşılar:

Mikroorganizmanın parçalandıktan sonra bir kısmını içeren aşılardır.

İnaktif grip aşısı split aşıdır.

3.1.2. Subunit Aşılar

• Mikroorganizmanın belli antijenik kısımlarını içerir.

Hepatit B aşısı, asellüler boğmaca aşısı subunit aşılardır.

3.2. Genetik Bilgi İçermeyen Yapısal Aşılar

Virüsün tüm kapsidini içeren ancak enzim veya nükleik asitlerini içermeyen aşılardır.

Örneğin HPV aşısı.

3.3. Polisakkarid Bazlı Aşılar

• Bakterinin yüzey kapsülünü oluşturan uzun şeker molekülleri zincirlerinden oluşan aşılardır.

3.3.1. Saf Polisakkarid Aşılar

• Pnömokok aşısı, meningokok aşısı bunun örnekleridir.

3.3.2. Konjuge Polisakkarid Aşılar

Konjuge pnömokok aşısı, konjuge meningokok aşısı, Hib aşısı bunun örnekleridir.

mRNA ve DNA İçeren Aşılar

mRNA Aşıları; Hedeflenen mikroorganizmanın antikor oluşturan antijenik yapısının mRNA’sını içeren aşılardır.

(COMIRNATY- Pfizer Biontech mRNA aşısı, Moderna mRNA aşısı gibi)

DNA Aşıları; Hedeflenen mikroorganizmanın antikor oluşturan antijenik yapısının DNA’sını içeren aşılardır.

Vektör Aşıları

• Modifiye edilmiş virüslere, hedeflenen mikroorganizmanın antikor oluşturan antijenik yapısının genetik bilgisinin eklenmesi ile oluşturulan aşılardır. (Sputnik-V, ZEBOV, AZD1222)


* COVID-19 aşıları için bakınız “COVID-19 Aşısı Çeşitleri”